Ostia Antica – kaart, routebeschrijving, bezienswaardigheden, interessante feiten

De haven die het rijk voedde

Zonder Ostia zou Rome verhongerd zijn. Het was ervan afhankelijk. Graan uit Egypte en proconsulair Afrika, olijfolie uit Baetica, wijn en marmer... alles kwam via Ostia naar Rome.
Helaas maakte de rivier het werk aanzienlijk moeilijker. Hij zette voortdurend slib en andere sedimenten af, waardoor Ostia langzaam van de zee werd afgesloten. Toen de klassieke kades van Ostia te ondiep en te grillig bleken, bouwde keizer Claudius een nieuwe kunstmatige haven (Portus) aan de aangrenzende oever van de Tiber, en Trajanus voegde het beroemde hexagonale bassin toe (geschikt voor 100 grote schepen tegelijk), omringd door pakhuizen en kanalen die het hele systeem met de rivier verbonden.
Portus nam het zware werk van het lossen en bufferen van de goederen op zich. Ostia daarentegen was het gezicht en de handen van dit systeem: hier functioneerden de gilden, agenten en ambtenaren van de vervoerders; hier werden beslissingen genomen over welke schepen, welke ladingen en in welke volgorde verder stroomopwaarts zouden varen.
Ga maar eens op de Piazzale delle Corporazioni staan, vlak achter het theater, en je ziet iets interessants: zwart-wit mozaïeken met de "visitekaartjes" van rederijen uit het Middellandse Zeegebied – graan, olijfolie, schepen, vuurtorens, havennamen. Dit is geen decoratie, maar een catalogus van havendiensten, het hart van de commerciële logistiek van Rome, en een uitstekende gids om te zien waar je specifieke boodschappen voor specifieke goederen moet doen. Zonder dit netwerk zou Rome noch een constante voedselvoorziening hebben, noch de zekerheid dat een schip uit Alexandrië snel gelost zou worden, en dat iemand de vaten, zakken en amforen zou betalen, wegen, registreren en vervolgens prompt terugsturen.

Perfecte logistiek

Ostia en Portus fungeerden ook als een enorme kluis. In de praktijk betekende dit dat architectuur ondergeschikt was aan veiligheid en de goederenstroom: horrea (pakhuizen) met dikke muren, dubbele deuren, galerijen en een bewaakte toegang. Dit waren geen gewone hallen, maar logische indelingen van opslagcellen, gangen en binnenplaatsen, waarbij elk detail belangrijk was: van hoge, smalle ramen tot stenen kassen voor de vergrendeling van balken. Een goed voorbeeld van zo'n "kluis" is de Horrea Epagathiana et Epaphroditiana, een privécomplex van twee vrijgelaten ondernemers. Tegenwoordig zijn we gefascineerd door de bakstenen elegantie, maar in de oudheid was functionaliteit het allerbelangrijkste: snel laden en lossen, gemakkelijk sluiten, ordelijk verplaatsen van vaten en zakken, en de mogelijkheid om de toegang onmiddellijk af te sluiten als er iets misging.

En hoe bereikten de goederen Rome zelf? Nadat ze van zeeschepen op platbodems waren overgeladen, voeren ze de Tiber op naar het emporium in de wijk Testaccio. De schepen werden door ossen of mannen over de jaagpaden langs de rivier getrokken. Het transport verliep traag (duurde 2-3 dagen), maar was goedkoop, veilig en voorspelbaar. De omvang van de goederenstroom wordt goed geïllustreerd door een archeologische vondst: Monte Testaccio is een berg gevormd uit gebroken olijfolie-amforen (!!!), voornamelijk afkomstig uit de Spaanse regio Baetica.

Daarom "hing" Rome aan Ostia. Zonder het havenduo Portus-Ostia zou er geen vrije en gesubsidieerde graandistributie zijn geweest, geen prijsstabiliteit op de markt, geen brandstof voor bakkerijen, baden en garnizoenen. De afhankelijkheid was wederzijds. Rome zorgde voor de vraag en de politieke basis voor het hele systeem, terwijl Ostia de infrastructuur, de mensen en de procedures leverde.

Architect Tiber

Tegenwoordig ligt Ostia, dankzij de onstuimige Tiber, op een paar kilometer van de zee. Het is moeilijk te geloven dat het ooit aan zee lag, met de zilte wind die als een regelmatige bezoeker door de straten zwermde. De Tiber zette echter zijn loop voort: hij voerde slib uit de Apennijnen aan, zette het af bij de monding, creëerde nieuwe zandbanken en vulde de oude havenbekkens. Als gevolg daarvan verschoof de kustlijn als een langzame, zanderige slang. Onopgemerkt vanuit het perspectief van een enkel leven, maar genadeloos door de eeuwen heen. Het is dankzij dit geduldige werk van de rivier dat we vandaag de dag een paradox hebben: de haven van Rome werd landinwaarts getransformeerd tot een stad.

Wat ik hier het meest bewonder, is het kleine bewijs dat een grote verandering aantoont. In Ostia zijn schelpen gevonden in sedimentlagen ver van het huidige strand, en in de velden tussen de ruïnes en de zee stuiten archeologen op oude ankers, alsof iemand ze in de haven heeft achtergelaten... alleen is de haven niet meer zichtbaar. Aan de overkant van de rivier glinstert Trajanus' hexagonale vijver bij Portus nog steeds vanuit de lucht – een geometrisch ideaal uitgehouwen in het landschap. Het is een zoveelste herinnering aan hoe snel de techniek moest evolueren om de grillen van de rivier bij te benen: Claudius, die zag dat de klassieke kades van Ostia "ondiep ademden", gaf opdracht tot de bouw van een nieuwe, kunstmatige haven; Trajanus voegde een honingraatvormig bassin toe, omringd door pakhuizen en kanalen. De rivier verschoof het schaakbord, keizers herschikten de stukken.

Naarmate de delta groeide en de Tiber zich in ondiepe poelen uitbreidde, kreeg het gebied een moerassig karakter. Daarmee kwam ook malaria, wat eeuwenlang intensieve ontwikkeling effectief ontmoedigde. De paradox van dit verhaal is dat juist de angst voor ziekte de ruïnes van Ostia en Portus ervan weerhield te worden gesloopt, geplunderd en hergebruikt in latere bouwprojecten. De rivier, die de zee had meegesleurd, gaf Ostia de stilte die nodig was voor het voortbestaan ​​van de herinnering.

Waar ligt Ostia Antica?

Ostia Antica ligt ongeveer 25 km van het centrum van Rome richting zee. Maar in plaats van daarover te schrijven, zal ik het op een kaart weergeven.

Merk op dat ik vlak naast Ostia Antica ook een tweede plaats op de kaart heb gemarkeerd: Lido di Ostia. Dit is niets meer dan de populairste badplaats en badplaats die de Romeinen bezochten. Om Ostia Antica te bereiken, neem je de bus twee, drie of vier haltes verder en stap je uit bij een van de recreatiestranden.
Aan het einde van dit bericht vindt u enkele suggesties voor hotels aan zee… misschien is het de moeite waard om een ​​nachtje of twee buiten Rome te gaan?

Hoe kom ik bij Ostia Antica?

Vanuit Ostia Antica is het eenvoudig te bereiken:
1Vanaf elke plek in Rome kunt u de metro naar het station nemen Piramide
2. ga direct naast het station Porta San Paulo volg de aanwijzingen op de pilaren en muren zoals: “Direzione stazione Roma Lido(een van de voorbeelden in de afbeelding hieronder)
3.stap in de trein Metrosea (richting Roma-Lido) en ga naar de halte Ostia Antica (~30 min) – reguliere stadstickets zijn geldig voor de Metromare-lijn en zijn te koop bij automaten, kiosken en sommige bars. Als u een meerdagenkaart heeft, kunt u hiermee ook met de Metromare reizen. Vergeet niet uw ticket te valideren bij de kaartjesautomaat op het perron voordat u instapt!
4Nadat u het perron heeft verlaten, steekt u de voetgangersbrug over de weg over en loopt u vervolgens ongeveer 10 minuten rechtstreeks naar de ingang van de archeologische vindplaats Ostia Antica aan de Viale dei Romagnoli 717. Dit deel van de wandeling is goed aangegeven.

Toeristenparkeerplaats voor de ingang van Ostia Antica, GPS coördinaten
41°45’30.9″N 12°17’54.6″E
41.758593, 12.298496 - klik en plan uw route

Toegangskaarten voor Ostia Antica

Kaartjes kopen voor Ostia Antica zou geen probleem moeten zijn. De site is enorm en het is moeilijk voor te stellen dat er een limiet zou zijn aan het aantal beschikbare tickets.
Als u echter alles onder controle wilt hebben, is er ook een optie om toegangskaarten voor Ostia Antica online – [klik] (via Tiqets). Soms worden ze aangeboden in combinatie met andere attracties, zodat je een paar euro kunt besparen op het geheel.

Als je geen zin hebt om zelf een reis van Rome naar Ostia Antica te organiseren, kun je gebruikmaken van het aanbod van georganiseerde tours inclusief vervoer – [klik] (link naar diverse opties op GetYourGuide).

Kaart van Ostia Antica

Hieronder vindt u een kaart met de belangrijkste punten in de omgeving van Ostia Antica. Onderweg ziet u alles wat belangrijk is.

Ostia Antica bezoeken

Hieronder vindt u korte beschrijvingen van alle punten van de stad die op de kaart zijn aangegeven. Ik heb ook nauwkeurige GPS-coördinaten toegevoegd voor het geval u iets niet kunt vinden.

1. Romeinse poort (Porta Romana)

Deze ingang is te vinden aan de Via Ostiensis, het startpunt van de wandeling en een natuurlijke toegang tot het stratenpatroon. Bij het passeren van de poort valt meteen de Decumanus Maximus op, die als een liniaal de stad doorsnijdt. Sporen van laatantieke reparaties, scharniervoeten en de contouren van de poortbevestigingen zijn zichtbaar. De poort was niet zomaar een representatie; hier werd het verkeer geteld, de vracht gecontroleerd en werden mensen naar de hoofdwegen geleid. Let op de hoogte van de dijk en de relatie van de muur met het terrein aan weerszijden, want hierdoor kunnen we vastleggen hoe de stadsmuren door de eeuwen heen "steigden".

Romeinse poort, GPS coördinaten:
41°45’26.6″N 12°17’44.5″E
41.757398, 12.295696 - klik en plan uw route

2. Terme di Nettuno

Een van de meest fotogenieke badcomplexen van Ostia. De binnenplaats herbergt de palaestra, met daarbinnen een reeks zalen en beroemde zwart-wit mozaïeken. Neptunus op een strijdwagen getrokken door zeepaardjes en een hele stoet waterdieren vormen een visuele manifestatie van de havenstad. Hier voel je het beste dat de baden een even belangrijke ontmoetingsplaats waren als het forum. Het is de moeite waard om rond te lopen in het complex, want op verschillende plaatsen kun je gemakkelijk details van de installatie zien: de heteluchtkanalen van de hypocaust, sporen van ovens en hoogteverschillen door de leidingen.

nieuwsgierigheid:
De thermale baden worden van water voorzien door een aquaduct met loden leidingen. Restanten hiervan zijn nog te zien in het thermale badgedeelte.

Neptunusbaden, GPS coördinaten:
41°45’23.7″N 12°17’32.9″E
41.756574, 12.292461 - klik en plan uw route

3. Brandweerkazerne (Caserma dei Vigili)

Het hoofdkwartier van de vigiles, oftewel brandweerlieden en nachtwacht, was in één. Een binnenplaats omringd door kamers, kleine kapellen, opslagruimtes voor materieel en administratieve ruimtes creëert een samenhangend beeld van de dienst, zonder welke de havenstad geen schijn van kans had. Hier ontdekt u hoe georganiseerd het Romeinse dagelijkse leven was: patrouilles, ploegendiensten, straffen en rituelen van loyaliteit aan de keizer. Let op de indeling van ingangen en voetgangerspaden, want die laten zien hoe snel er op een alarm gereageerd kon worden.
In Ostia waren bewakers van cruciaal belang, omdat de graan- en oliepakhuizen bijzonder gemakkelijk brandden.

Brandweerkazerne, GPS coördinaten:
41°45’25.2″N 12°17’31.5″E
41.757011, 12.292078 - klik en plan uw route

4. Gildeplein (Piazzale delle Corporazioni)

Een lang, rechthoekig plein achter het theater, omlijst door portieken en een reeks 'tribunes' voor scheepvaartkantoren. Mozaïeken op de vloeren lijken op visitekaartjes: de vuurtoren van Portus, dolfijnen, ankers, schepen, de graanmaat van Modius en stadsnamen. Vracht, overslag en opslag werden hier georganiseerd; het netwerk van Alexandrië tot Gades was met elkaar verweven. Een wandeling over de gehele lengte van de piazzale is een snelle les in antieke economie. Let op het ritme van de zuilen en de indeling van de ingangen, want die helpen ons te begrijpen hoe de oude 'open ruimte' is ontstaan. Elk mozaïek vertegenwoordigt het adres en de specialisatie van een bepaalde faciliteit.

Gildenplein, GPS coördinaten:
41°45’23.8″N 12°17’26.8″E
41.756606, 12.290785 - klik en plan uw route

5. Theater (Teatro)

Gebouwd aan het einde van de Republiek en uitgebreid tijdens het Keizerrijk, wordt de capaciteit geschat op enkele duizenden mensen en is de relatie met het Guildhall Square een architectonisch meesterwerk. Klimmen naar de bovenste rijen biedt het beste uitzicht op de geometrie van de stad en de nabijgelegen mozaïeken. Let op de funderingen van de toneelgevel: je kunt de voormalige zuilengalerijen en nissen ervan "lezen". Het interieur zelf is ontworpen voor een rijke akoestiek, een gevoel dat je vandaag de dag nog steeds ervaart wanneer je op de as staat en een paar woorden zegt.

theater, GPS coördinaten:
41°45’20.7″N 12°17’29.4″E
41.755752, 12.291493 - klik en plan uw route

6. Huis van molens en bakkerijen (Caseggiato dei Molini)

Hier ziet u de logistiek van het broodbakken van binnenuit. Het complex combineerde molenruimtes, gangen voor trekdieren, deegbereidingsruimtes en enorme ovens. Het was een industrie op stedelijke schaal: graan uit Afrika en Spanje passeerde pakhuizen en werd hier verwerkt tot dagelijks brood. Kleine details, zoals sporen van mechanische bevestigingen en versleten drempels, spreken boekdelen over de intensiteit van de activiteit.

Huis van molens en bakkerijen, GPS coördinaten:
41°45’18.5″N 12°17’20.6″E
41.755148, 12.289048 - klik en plan uw route

7. Ostiaans Museum (Museo Ostiense)

De collectie is ondergebracht in het renaissance Casone del Sale. Binnenin vat een selectie sculpturen, portretten, inscripties en mozaïeken alle scènes uit de rondleiding samen. Een beeld van Cupido en Psyche, bustes van Annona-ambtenaren en plaquettes met bedrijfsinwijdingsaankondigingen. De tentoonstelling is niet overweldigend qua omvang, wat een groot voordeel is: je kunt heel dichtbij komen en de beitelsporen, het vlechtwerk van een tuniek en de details in een oog bekijken. Op de binnenplaats dient een lapidarium met kapitelen en reliëfs als een handboek voor de Romeinse functionele beeldhouwkunst.

Ostian Museum, GPS coördinaten:
41°45’19.5″N 12°17’16.1″E
41.755414, 12.287803 - klik en plan uw route

8. Het wijnhuis, Romeinse bar (Termopolium / Caseggiato del Termopolio)

De meest suggestieve momentopname van het dagelijks leven. Ronde dolia's, waar warme gerechten en dranken werden bewaard, staan ​​naast de marmeren toonbank. De muren dragen de resten van geschilderde "menu's" en in de achterkamer zijn een open haard en planken te zien. Hier kwamen bemanningsleden van nabijgelegen werkplaatsen, gildeambtenaren en reizigers. In het thermopolium vonden discussies plaats over olijfolieprijzen, nieuwe vracht en het weer op zee. De warme sfeer werd letterlijk gecreëerd door de potten en sintels, terwijl de leidingen onder de vloer het vuile werk deden. Deze plek spreekt het best tot de verbeelding als hij leeg is, omdat je je dan beter het gemompel van gesprekken en het gebaar van de wijnverkoper kunt voorstellen die hem inschenkt.

Thermopolium, GPS coördinaten:
41°45’16.6″N 12°17’18.6″E
41.754622, 12.288492 - klik en plan uw route

9. Openbare latrine (Latrina publica)

Een groot, gemeenschappelijk openbaar toilet met een bankje met meerdere zitplaatsen en een watergoot eronder. Voor het bankje loopt een bak voor sponzen, die in stromend water werden geweekt. Het ontwerp is eenvoudig maar verfijnd: de stroming voerde het afval af en het constante wassen verminderde de geur. Hier is duidelijk dat infrastructuur net zo belangrijk was als tempels en theaters. Neem even plaats in de schaduw en luister naar de gidsen die de "sociologie van de latrine" bespreken. Dit is tevens een stop die het beeld van de thermen van het Forum en hun sanitaire voorzieningen compleet maakt.

nieuwsgierigheid:
Het tersorium, ofwel de spons op een stokje, was een gedeelde oplossing… en de gemeenschap van de plek vertaalde zich in een gemeenschap van gesprekken en roddels.

Openbaar toilet, GPS coördinaten:
41°45’14.3″N 12°17’20.7″E
41.753969, 12.289086 - klik en plan uw route

10. Terme del Foro

De baden bevinden zich direct naast het administratieve en commerciële centrum. Ze dienden de inwoners en ambtenaren van de wijk, wat ze tot een "model van gemiddelde schaal" maakt. Verschillende ruimtes bevatten bewaard gebleven mozaïeken en duidelijk zichtbare fragmenten van de hypocaustum: tegelzuilen die vloerverwarming ondersteunden. Het is de moeite waard om hun indeling te vergelijken met de Thermen van Neptunus. U zult zien hoe de Romeinen hetzelfde concept hebben toegepast: die van Neptunus is decoratiever en ruimer, terwijl die laatste de nadruk legt op comfort en functionaliteit. De indeling van de ingangen en garderobes is ook interessant, omdat deze de stroom gasten reguleert om te voorkomen dat ze de warmte- en koudestromen kruisen.

Forum Thermen, GPS coördinaten:
41°45’13.2″N 12°17’23.8″E
41.753668, 12.289951 - klik en plan uw route

11. Het stadsforum met een complex van tempels en openbare gebouwen

Het hart van Ostia. Het centrale plein wordt verbonden door verschillende belangrijke bouwwerken: het Capitool domineert het plein, geflankeerd door de Tempel van Rome en Augustus (Tempio di Roma e Augusto) en de ronde tempel (Tempio Rotondo), en aan de ene kant door de Curia (Stadhuis) en de Basiliek (Basilica). Een fontein is duidelijk zichtbaar in het midden. Het forum leefde op het ritme van aankondigingen, transacties en rechtszaken, terwijl religieuze rituelen op de achtergrond pulseerden. Het is de moeite waard om rond het plein te lopen: elke hoek onthult een andere relatie tussen de bouwwerken. Het betreden van het Capitoolpodium biedt het meest complete inzicht in het stratenpatroon dat hier samenkomt en de manier waarop architectuur de menigte structureerde.

Forum, GPS coördinaten:
41°45’14.2″N 12°17’18.3″E
41.753940, 12.288414 - klik en plan uw route

12. Capitool, Tempel van Jupiter, Juno en Minerva (Capitolium)

Het monumentale zwaartepunt van het forum. Een hoog podium, steile trappen en bakstenen muren verborg ooit een rijke verzameling zuilen en sculpturen. De tempel had waarschijnlijk een driecellige indeling, corresponderend met de drie goden. Tegenwoordig is de schaal het meest veelzeggend: het feit dat de structuur het plein domineert, weerspiegelt de hiërarchie van waarden van de stad. Vanaf het podium kun je het ritme van ramen en ingangen in aangrenzende gebouwen het beste meten, wat laat zien hoe cultus en politiek samengingen. Materiële verschillen tussen de bouwfasen zijn te zien in de muren.
De trappen zijn een geliefde plek voor gidsen, omdat je vanaf daar gemakkelijk het hele Forum kunt 'lezen'.

Capitool, GPS coördinaten:
41°45’15.7″N 12°17’17.0″E
41.754360, 12.288059 - klik en plan uw route

13. Huis van Cupido en Psyche (Domus di Amore e Psiche)

Een kleine, elegante woning, indrukwekkend vanwege de intieme schaal. De indeling van de kamers verraadt een zorg voor privacy: woonkamers, een formele ruimte en een kleine badkamer. De grootste attractie is natuurlijk het beeld van een geliefdenpaar, dat zich nu in een museum bevindt, maar het huis geeft ons inzicht in de context. Bekijk de vloeren en muurplinten: restanten van decoratie wijzen op aspirant-eigenaren die investeerden in comfort en verfraaiing. Het vormt een passend contrast met het monumentale forum; hier heersen proportie, licht en stilte.
In het Museo Ostiense kunt u het beeld van Cupido en Psyche, dat hier tot voor kort stond, van dichtbij bekijken.

Huis van Cupido en Psyche, GPS-coördinaten:
41°45’14.5″N 12°17’09.8″E
41.754017, 12.286057 - klik en plan uw route

14. Thermen van Mitra met ondergronds heiligdom (Terme del Mitra)

Binnen bevinden zich de baden, die een mithraeum, oftewel een tempel voor de god Mithras, herbergen. Binnen staan ​​banken langs de muren, een altaarnis en een afbeelding van de tauroctony, oftewel Mithras die een stier doodt. Dit is een halfdonkere ruimte, afgezonderd van de drukte van de stad, ideaal voor mysterieuze rituelen en gemeenschappelijke feesten. De ruimtes vormen een interessant contrast: een openbaar bad boven de grond en een mysterieus heiligdom eronder. Let op de lichtinval en de gladde randen van de banken, die tekenen van jarenlang gebruik vertonen.

nieuwsgierigheid:
Het mithraïsme kende inwijdingsgraden met namen die verband hielden met de kosmos en het soldatenleven. In Ostia bevonden mithraea zich vaak in aangepaste gebruiksruimten.

Mitra-baden, GPS coördinaten:
41°45’15.3″N 12°17’06.0″E
41.754245, 12.285009 - klik en plan uw route

15. Schola van Trajanus (Schola del Traiano)

Een statig gebouw met grote nissen en sporen van fonteinen, geïnterpreteerd als het hoofdkwartier van een vereniging of kantoor dat zich bezighoudt met graanleveringen. De binnenplaats, de axiale indeling en de hydraulische details suggereren een plek voor vergaderingen, presentaties en jubileumvieringen. Dit is prestigieuze architectuur, die aantoont dat de logistieke faciliteiten een eigen podium en etiquette hadden. Het is een genot om hier even tot rust te komen, want de verhoudingen van het gebouw en de relatie met de aangrenzende straten vormen een duidelijk kader voor foto's.

De Schola van Trajanus, GPS coördinaten:
41°45’09.1″N 12°17’12.1″E
41.752538, 12.286691 - klik en plan uw route

Accommodatie aan zee vlakbij Rome in Lido di Ostia

Een nachtje aan zee in de buurt van Rome is een geweldig idee voor een korte vakantie. Lido di Ostia biedt hiervoor een perfecte gelegenheid. Hieronder vindt u een aantal hotellinks. Beschouw ze echter niet als suggesties voor specifieke accommodaties die ik aanbeveel. U maakt simpelweg gebruik van het mechanisme van de zoekmachine, die naast een specifiek hotel altijd andere, vergelijkbare opties suggereert, vaak tegen aantrekkelijkere prijzen. Dit voorkomt ook het voortdurend invullen van zoekformulieren. Met één klik ontvangt u een kant-en-klare lijst met interessante hotels op die specifieke locatie.
Ik heb de links zo ingesteld dat ze filters bevatten die aanbiedingen tonen van de locatie waarin je geïnteresseerd bent en aanbiedingen blokkeren die je niet interesseren, zoals aanbiedingen van zeer afgelegen locaties. Het is de moeite waard om je zoektocht met deze links te beginnen. Ze besparen je veel tijd.

ViOletta – [klik]

Stella Polare Luxe Loft – [klik]

Hotel Ping Pong – [klik]

Belangrijk voor mij!

Geef het artikel een goede beoordeling (5 sterren gewaardeerd 😀)!
Het is gratis, een voor mij is het heel belangrijk! De blog leeft van het bezoek en heeft daardoor de kans zich te ontwikkelen. Doe het alsjeblieft en... alvast bedankt!

Als je mijn gidsen leuk vindt, zul je degene die ik heb gemaakt zeker nuttig vinden gidscatalogus - [klik]. Daar vindt u kant-en-klare ideeën voor uw volgende reizen, beschrijvingen van andere toeristische bestemmingen en een alfabetische lijst met gidsen onderverdeeld in landen, steden, eilanden en geografische regio's.

Ik ben ook aan het posten link naar Facebook-profiel - [klik]. Voer in en druk op "volgen", dan mis je geen nieuwe, inspirerende inzendingen.

Nou ja, tenzij je dat liever hebt Instagram. Ik ben geen social media-demon, maar je kunt altijd rekenen op iets leuks om naar te kijken mijn instagramprofiel - [klik]. Het profiel accepteert graag elke volger die het leuk vindt.

Ik heb ALLE reacties gelezen (en vaak). Onder elk ervan zou ik dat kunnen schrijven Hartelijk dank, omdat je echt bent fantastisch. Ik kom vaak terug op reacties omdat ze mij motivatie en energie geven. Voor mij is dit van onschatbare waarde een schat aan goede emoties!
Bedankt hiervoor hier (ik wil de opmerkingen niet vervuilen met herhaalde dankbetuigingen). Weet dat door hier een vriendelijk woord achter te laten, je heel goed werk voor mij doet!

Ik stel de inhoud die ik maak gratis beschikbaar, met behoud van het auteursrecht, en de blog wordt ondersteund door advertenties en samenwerking met partners. Daarom worden er automatische advertenties weergegeven in de inhoud van de artikelen en zijn sommige links affiliate-links. Dit heeft geen invloed op de uiteindelijke prijs van de dienst of het product, maar ik ontvang mogelijk een commissie als u advertenties weergeeft of bepaalde links gebruikt. Ik raad alleen diensten en producten aan die ik goed en nuttig vind. Sinds het begin van de blog heb ik geen enkel gesponsord artikel gepubliceerd.

Sommige lezers die de informatie hier erg nuttig vonden, vragen me soms hoe ze de blog kunnen ondersteunen? Ik voer geen collectes of steunprogramma's uit (zoals: patronite, collecte of "koop een koffie"). De beste manier is om links te gebruiken. Het kost je niets, en de steun voor de blog genereert zichzelf.

Pozdrawiam